Submitted:
03 July 2026
Posted:
08 July 2026
You are already at the latest version
Abstract
Keywords:
1. Introduction
2. Materials and Methods
3. Results
3.1. Legal Framework for the Functioning of the Third Sector in Poland
3.2. Diagnosis of the Potential and Resources of the Polish NGO Sector
| Indicator | 2018 | 2020 | 2022 |
| Number of active non-profit organizations (in thousands) | 88.1 | 95.2 | 103.4 |
| Number of members (in millions) | 8.9 | - | 8.3 |
| Number of full-time jobs (in thousands) | 141.4 | 150.3 | 153.4 |
| Share of NGO employment in the national economy | - | 1.4% | 1.4% |
3.3. Economy of the Third Sector—Financing Structure
| Source of income | % of organizations |
| Local government funds | 52% |
| Membership fees | 46% |
| Donations from individuals | 33% |
| 1.5% (formerly 1%) tax | 33% |
| Government and central administration funds | 25% |
| Fees for paid statutory activities | 22% |
| Donations from companies, sponsorship | 17% |
| Income from business activities | 10% |
| Support from foreign non-governmental organizations | 8% |
3.4. Genesis and Three Pillars of Sustainability
3.5. The Third Sector as an Actor of Sustainable Transformation
| SDGs | Examples of activities of Polish NGOs |
| 1. No Poverty; 10. Reduced Inequalities | Activities of Social Integration Centers and social cooperatives for the professional and social reintegration of excluded persons (MCPS, 2020). |
| 3. Good Health and Well-being | Running hospices (36% of facilities in Poland), facilities for people in homelessness crisis (85% of facilities), activities in the field of mental health protection (Wygnański, 2019). |
| 4. Quality Education | Running schools and educational institutions (e.g., 8% of primary schools), extensive activities in informal education, supporting youth from disadvantaged backgrounds (Wygnański, 2019). |
| 13. Climate Action | Advocacy for a just energy transition (e.g., Climate Coalition), climate education, monitoring public policies (NGO.pl, 2024). |
| 14. Life Below Water | Comprehensive project for the protection of the Baltic Sea (Blue Patrol, retrieving ghost nets, advocacy for marine protected areas) implemented by WWF Poland (Climate Coalition, n.d.). |
| 15. Life on Land | Watchdog and advocacy activities for the protection of the most valuable ecosystems, e.g., Białowieża Forest (activities of the Workshop for All Beings) (Chroń Bałtyk, n.d.). |
| 17. Partnerships for the Goals | Building intersectoral cooperation (NGO-business-administration) within CSR projects and ESG strategies, creating coalitions and thematic networks (Pracownia.org.pl, n.d.). |
4. Discussion
5. Conclusions
References
- ayming.pl. Raportowanie ESG – wyzwania i szanse . Available online: https://www.ayming.pl/analizy-i-aktualnosci/aktualnosci/raportowanie-esg-wyzwania-i-szanse/ (accessed on 20 October 2025).
- Bennett, E. M.; et al. Relational approaches to sustainability transformations. Ecosyst. People 2024, 20(1). [Google Scholar] [CrossRef]
- Business, U.T.M. The Third Sector: An Essential and Dynamic Segment of the Economy. 2024. Available online: https://business.utm.my/blog/2024/07/19/the-third-sector-an-essential-and-dynamic-segment-of-the-economy/.
- Charycka, B.; Bednarek, J.; Belina, A.; Gumkowska, M. Kondycja organizacji pozarządowych 2024; Stowarzyszenie Klon/Jawor: Warsaw, Poland, 2024. [Google Scholar]
- Charycka, B.; Gumkowska, M.; Bednarek, J. Kondycja organizacji pozarządowych 2021 - najważniejsze fakty; Stowarzyszenie Klon/Jawor: Warsaw, Poland, 2021. [Google Scholar]
- Chimczak-Bratkowski, P. Finansowanie działań zrównoważonych nadal dużym wyzwaniem dla polskich firm . Available online: https://akademiaesg.pl/finansowanie-dzialan-zrownowazonych-nadal-duzym-wyzwaniem-dla-polskich-firm/ (accessed on 10 October 2025).
- Bałtyk, Chroń. Co robi WWF? Available online: https://chronbaltyk.pl/o-baltyku/co-robi-wwf/ (accessed on 20 October 2025).
- climateandstrategy.com. Greenwashing – czym jest i jak się przed nim bronić? Available online: https://climateandstrategy.com/blog/czym-jest-greenwashing-i-jak-sie-przed-nim-bronic-analiza-zjawiska-z-perspektywy-przedsiebiorcow-i-konsumentow/ (accessed on 20 October 2025).
- cdn.ug.edu.pl. Sprawiedliwa transformacja w Wielkopolsce Wschodniej . Available online: https://cdn.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2023/04/Sprawiedliwa-transformacja-w-Wielkopolsce-Wschodniej.pdf (accessed on 10 October 2025).
- Dązbłaż, B. Współpraca NGO i samorządów coraz bardziej stabilna . Available online: https://www.prawo.pl/samorzad/wspolpraca-organizacji-pozarzadowych-i-samorzadu,533689.html (accessed on 10 October 2025).
- du Vall, M. Efektywność polskich organizacji pozarządowych w erze nowych mediów; Kraków, Poland, 2017. [Google Scholar]
- EUR-Lex. Sustainable development . Available online: https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/glossary/sustainable-development.html (accessed on 10 October 2025).
- eurodesk.pl. Instytut Reform . Available online: https://www.eurodesk.pl/organizacje/instytut-reform (accessed on 9 October 2025).
- Semper, Fundacja. Organizacja trzeciego sektora. Czym jest? Available online: https://semper.org.pl/organizacja-trzeciego-sektora-czym-jest/ (accessed on 20 October 2025).
- Fundusze Europejskie dla Śląskiego. Raport końcowy: Identyfikacja kierunków wsparcia w ramach FE SL 2021-2027 na rzecz rozwijania dialogu obywatelskiego, podniesienia potencjału i rozwoju organizacji społeczeństwa obywatelskiego . Available online: https://funduszeue.slaskie.pl/documents/20117/1114906/Identyfikacja+kierunk%C3%B3w+wsparcia.pdf (accessed on 7 October 2025).
- Global Reporting Initiative. STG GRI Report . n.d. Available online: https://www.globalreporting.org/media/ab5lun0h/stg-gri-report-final.pdf.
- Gov.pl. Cele zrównoważonego rozwoju . Available online: https://www.gov.pl/web/polskapomoc/cele-zrownowazonego-rozwoju (accessed on 20 October 2023).
- Gov.pl. Nowe prawo wzmocni przejrzystość finansowania organizacji pozarządowych . Available online: https://www.gov.pl/web/srodowisko/nowe-prawo-wzmocni--przejrzystosc-finansowania-organizacji-pozarzadowych (accessed on 7 October 2025).
- Gov.pl. Strategia Demograficzna 2040 . Available online: https://www.gov.pl/web/rodzina/strategia-demograficzna-2040 (accessed on 7 October 2025).
- GPW. Rola i znaczenie ESG w strategii spółek giełdowych oraz w ich komunikacji z rynkiem finansowym RAPORT . Available online: https://www.gpw.pl/pub/GPW/files/PDF/GPW_Innovation_DAY_ESG.pdf (accessed on 20 October 2025).
- GUS. Stowarzyszenia, fundacje, społeczne podmioty wyznaniowe, samorząd gospodarczy i zawodowy w 2022 r . Available online: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/gospodarka-spoleczna-wolontariat/gospodarka-spoleczna-trzeci-sektor/stowarzyszenia-fundacje-spoleczne-podmioty-wyznaniowe-samorzad-gospodarczy-i-zawodowy-w-2022-r-,2,8.html (accessed on 5 October 2025).
- Hege, E.; Dufour, A. The 2030 Agenda and the role of NGOs . IDDRI. 2017. Available online: https://www.iddri.org/sites/default/files/import/publications/working-paper-sdgs-and-ngos_eh-dd.pdf.
- Helsinki Institute of Sustainability Science. Research Approach - Sustainability transformations . University of Helsinki. n.d. Available online: https://www.helsinki.fi/en/helsinki-institute-sustainability-science/research/research-approach-sustainability-transformations.
- Standard, H.R. Ekologia w pracy 2024: Zetki i ESG zmieniają rynek . Available online: https://hrstandard.pl/2024/05/28/ekologia-w-pracy-2024-zetki-i-esg-zmieniaja-rynek/ (accessed on 20 October 2025).
- PAN, IRWiR. Zrównoważony rozwój - idea, definicje, mierniki; Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN: Warsaw, Poland, 2011. [Google Scholar]
- Klaus, W.; Winiarska, A. (Eds.) Bariery w rozwoju warszawskich organizacji pozarządowych - raport; Stowarzyszenie Interwencji Prawnej: Warsaw, Poland, 2011. [Google Scholar]
- Klon/Jawor. Baza ngo.pl. Available online: https://baza.ngo.pl/ (accessed on 10 October 2025).
- Klimatyczna, Koalicja. WWF Polska . Available online: https://koalicjaklimatyczna.org/o-nas/czlonkowie/wwf-polska/ (accessed on 3 October 2025).
- Lewiatan, Konfederacja. PROGNOZOWANE ZMIANY NA RYNKU PRACY WYWOŁANE TRANSFORMACJĄ ENERGETYCZNĄ; Konfederacja Lewiatan: Warsaw, Poland, 2021. [Google Scholar]
- Kuenkel, P. Sustainability Transformations . Collective Leadership Institute. n.d. Available online: https://petrakuenkel.com/article/sustainability-transformations/.
- Kuk, A. Zarządzanie organizacją non profit w świetle relacji z jej interesariuszami. Zesz. Nauk. Politech. Częstochowskiej. Zarządzanie 2019, 33, 90–103. [Google Scholar] [CrossRef]
- Kukołowicz, P.; Leszczyński, P.; Lubasiński, J. Konsekwencje zmian demograficznych dla podaży pracy w Polsce; Polski Instytut Ekonomiczny: Warsaw, Poland, 2024. [Google Scholar]
- Lee, J. Exploring the Impact and Significance of Unemployment within the ESG Framework on a Global Scale. Acad. Account. Financ. Stud. J. 2024, 28, 1–15. [Google Scholar]
- ManpowerGroup. Jedynie 17% polskich firm wdrożyło już strategię ESG . Available online: https://biuroprasowe.manpowergroup.pl/367710-jedynie-17-polskich-firm-wdrozylo-juz-strategie-esg-a-dla-37-pracownikow-najwazniejsze-sa-dzialania-na-rzecz-spolecznosci-raport (accessed on 5 October 2025).
- MCPS. ABC Ekonomii Społecznej, czyli słownik pojęć i terminów; Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej: Warsaw, Poland, 2020. [Google Scholar]
- MRPiPS, Czym jest ekonomia społeczna. Available online: https://www.gov.pl/web/rodzina/ekonomia-spoleczna-i-solidarna-1 (accessed on 20 October 2025).
- Natura 2000. ORGANIZACJE SPOŁECZNE – TRZECI SEKTOR . Available online: http://natura2000.org.pl/e-szkolenia/e11-spoleczenstwo-obywatelskie-2/organizacje-spoleczne-trzeci-sektor/ (accessed on 19 October 2025).
- NGO.pl. Koalicja Klimatyczna . Available online: https://koalicjaklimatyczna.org/poznaj-nas/ (accessed on 19 October 2025).
- Bridge, Northern. What is the third sector and what does it do? n.d. Available online: http://toolkit.northernbridge.ac.uk/engagingwithpolicymakers/engagingwiththethirdsector/whatisthethirdsectorandwhatdoesitdo/.
- Oxford Scholastica. What Is the Third Sector? n.d. Available online: https://www.oxfordscholastica.com/blog/career-preparation-articles/what-is-the-third-sector/.
- Panek-Owsiańska, M. ESG, biznes i NGO – praktyczny przewodnik po skutecznej współpracy . Available online: https://sektor3-0.pl/blog/esg-biznes-i-ngo-praktyczny-przewodnik-po-skutecznej-wspolpracy/ (accessed on 2 October 2025).
- PFP. Finansowanie organizacji pozarządowych . Available online: https://www.pfp.gda.pl/strona-1108-finansowanie_organizacji_pozarzadowych.html (accessed on 21 October 2025).
- Pracownia.org.pl. Puszcza Białowieska . Available online: https://pracownia.org.pl/o-pracowni/rezultaty-naszych-dzialan/puszcza-bialowieska (accessed on 21 October 2025).
- Raczkowska, M.; Mikuła, A.; Utzig, M. Zrównoważony rozwój w obszarze społecznym w Unii Europejskiej; Instytut Ekonomii i Finansów SGGW: Warsaw, Poland, 2021. [Google Scholar]
- Raszewska-Skalecka, R. Trzeci sektor w systemie oświaty . Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego. n.d. Available online: http://repozytorium.uni.wroc.pl/Content/79900/PDF/11_R_Raszewska-Skalecka_Trzeci_sektor_w_systemie_oswiaty.pdf.
- Regan, P. The Sustainable Development Goals, neoliberalism and NGOs: It’s time to pursue transformative change. Dev. Educ. Rev. 2019, 29. Available online: https://www.developmenteducationreview.com/issue/issue-29/sustainable-development-goals-neoliberalism-.
- Salamon, L.M.; Anheier, H.K. Social Origins of Civil Society: Explaining the Nonprofit Sector Cross-Nationally. Volunt. Int. J. Volunt. Nonprofit Organ. 1998, 9, 213–248. [Google Scholar] [CrossRef]
- Schmeichel-Zarzeczna, M. Świadoma transformacja cyfrowa . Available online: https://publicystyka.ngo.pl/swiadoma-transformacja-cyfrowa (accessed on 20 October 2025).
- sektor3.szczecin.pl. Współpraca organizacji pozarządowych z samorządem . Available online: https://sektor3.szczecin.pl/wspolpraca-organizacji-pozarzadowych-z-samorzadem/ (accessed on 2 October 2025).
- Sektor 3.0. Raport „Nie tylko sztuczna inteligencja. Technologie cyfrowe w organizacjach pozarządowych”. Available online: https://sektor3-0.pl/raport-technologie-cyfrowe-w-organizacjach-pozarzadowych-2023/ (accessed on 2 October 2025).
- Poland, S.G.S. Zrównoważony rozwój, cele ONZ i normy ISO . Available online: https://www.sgs.com/pl-pl/aktualnosci/2022/07/zrownowazony-rozwoj-cele-onz-i-normy-iso (accessed on 21 October 2025).
- Stewart, R. ESG and the Changing Language of Corporate Social Responsibility. California Management Review, 2025, forthcoming. [Google Scholar]
- Świętochowska, U. Organizacje społeczne - pozarządowe - trzeci sektor. Cywiliz. I Polityka 2008, 6, 54–60. [Google Scholar]
- Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U. 2003 nr 96 poz. 873.
- van Tulder, R.; van Mil, E. Principles of Sustainable Business: Frameworks for Corporate Action on the SDGs, 1st ed.; Routledge, 2022. [Google Scholar] [CrossRef]
- WWF. Sprawiedliwa transformacja (just transition) w województwie śląskim . In EUROPE’S COAL REGIONS: Boosting employment, environment, economy through ‘just transition’; WWF European Policy Office: Brussels, Belgium, 2021. [Google Scholar]
- Wydawnictwo Uczelniane WSG. Rola organizacji non profit w rozwoju współczesnej gospodarki; Wyższa Szkoła Gospodarki: Bydgoszcz, Poland, 2023. [Google Scholar]
- Wygnański, J. K. Trzeci sektor i inni - podstawowe definicje, fakty, relacje z partnerami; Pracownia Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia”: Warsaw, Poland, 2019. [Google Scholar]
- Zailani, S.; Jeyaraman, K.; Vengadasan, G.; Premkumar, R. Sustainable supply chain management (SSCM) in Malaysia: A survey. Int. J. Prod. Econ. 2012, 140(1), 330–340. [Google Scholar] [CrossRef]
- Zimmer, A.; Freise, M. "Chapter 2: Bringing Society Back In: Civil Society, Social Capital and the Third Sector". In Civil Society and Governance in Europe; Retrieved; Edward Elgar Publishing: Cheltenham, UK, 2008. [Google Scholar] [CrossRef]
Disclaimer/Publisher’s Note: The statements, opinions and data contained in all publications are solely those of the individual author(s) and contributor(s) and not of MDPI and/or the editor(s). MDPI and/or the editor(s) disclaim responsibility for any injury to people or property resulting from any ideas, methods, instructions or products referred to in the content. |
© 2026 by the authors. Licensee MDPI, Basel, Switzerland. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).