Submitted:
06 July 2026
Posted:
07 July 2026
You are already at the latest version
Abstract
Keywords:
1. Introduction: Cemetery Heritage and Multicultural Urban Memory
2. Conceptual Framework: Cemeteries as Multicultural Urban Heritage Landscapes
| Concept | The corresponding term in the article |
| Cemetery heritage |
Gravestones, chapels, burial records, monuments |
| Urban Memory | Memories transferred from Taksim / Grand Champs to Feriköy |
| Minority heritage | Protestant, Latin, Armenian, Levantine, and diplomatic communities |
| Cultural landscape | Cemetery + green space + monumental objects + ritual continuity |
| Heritage governance | Consular committee, community donations, digital archive |
| Sustainable conservation | Documentation, maintenance, access, public awareness |
3. Materials and Methods/Approach
4. Historical Background: Non-Muslim Cemeteries in Istanbul
5. The Feriköy Protestant Cemetery as a Case Exemplar
5.1. Spatial Displacement and the Production of Modern Public Space
5.2. Feriköy as a Continuity Site of Transferred Memory
5.3. Multinational Governance as a Heritage Management Model
5.4. Architectural and Material Heritage Values
5.5. Documentation, Digitisation, and Sustainable Conservation
| Heritage value | Evidence from Feriköy Protestant Cemetery | Conservation implication |
| Historical value | Allocation in 1857; opening in 1859; transferred gravestones and remains from Grand Champs / Taksim | The site should be conserved in relation to nineteenth-century modernization and cemetery relocation history |
| Multicultural value | British, Prussian/German, American, Dutch, Swedish, Swiss, Hungarian, Armenian Protestant and Levantine connections | Multi-actor heritage governance should be maintained and made visible |
| Architectural value | Neo-Gothic chapel, monumental graves, Wall of Monuments, collective burial monuments | Conservation should include both the chapel and funerary monuments |
| Documentary value | Burial registers, digitised records, trilingual database | Digital heritage management and researcher access should be strengthened |
| Urban ecological value | Green character within a dense urban district | The cemetery should be considered as part of urban green heritage and open-space policy |
| Memory value | Transferred gravestones, bones, collective monuments, records of communities and individuals | Interpretation should highlight spatial displacement and continuity of multicultural memory |
6. Discussion: Heritage Values and Conservation Challenges
7. Conclusion
Author Contributions
Funding
Institutional Review Board Statement
Informed Consent Statement
Data Availability Statement
Acknowledgments
Conflicts of Interest
Abbreviations
| IBB | Istanbul Metropolitan Municipality (İstanbul Büyükşehir Belediyesi) |
| BOA | Ottoman Archives of the Prime Ministry (Başbakanlık Osmanlı Arşivi) |
References
- Karataş, A. İ. Osmanlı Devleti’nde Gayrimüslimlere Tanınan Din ve Vicdan Hürriyeti. TC. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Derg. 2006, Sayı:1, ss.267–284. [Google Scholar]
- Eryılmaz, B. Osmanlı Devleti’nde Millet Sistemi. In Yayıncılık, İstanbul; 1992. [Google Scholar]
- Adaklı, I. Osmanlı’da Kültürel Çoğulculuk Biçimleri ve Millet Sistemi; Sakarya University, Institute of Social Sciences, Department of Social Structure and Social Change Analysis, Research Paper: Sakarya, Turkey, 2013. [Google Scholar]
- Gök, A.A. Osmanlı İmparatorluğu’nda Gayrimüslimler: Millet Sistemi, Tarihi Gelişimi ve Milletlerarası Antlaşmalar. Türkiye Ve Siyaset 2001, 3, 101–108. [Google Scholar]
- Gürçay, S. İstanbul’un İnanç ve İnanışlarına Panoramik Bir Yaklaşım. Aydın Toplum Ve İnsan Derg. 2017, 3, 35–56. [Google Scholar]
- Alp, S. İstanbul’daki Rum, Ermeni ve Levanten Mezarlıklarında 19. Yüzyıl Figürlü Mezar Anıtları. Ph.D. Thesis, Anadolu Uni-versity, Institute of Social Sciences, Department of Art History, Eskişehir, Turkey, 2015. [Google Scholar]
- Brillari, D.; Godoli, E. İstanbul 1900: Art Nouveau Mimarisi ve İç Mekânlar; YEM Yayınları: İstanbul, Turkey, 1997. [Google Scholar]
- Akıncı Kurtuldu, G. Taksim Kentsel Tasarım Yarışması: Kamusal Belleğe Müdahalede Katılımcı(sız) Bir Yaklaşım. MUJAD 2023, 14, 22–47. [Google Scholar] [CrossRef]
- Gülersoy, Ç. Taksim: Bir Meydanın Hikayesi; Turing Yayınları: İstanbul, Turkey, 1986. [Google Scholar]
- Bey, Abdülaziz. Osmanlı Adet, Merasim ve Tabirleri; Günay, Arısan, Arısan, D.K., Eds.; Tarih Vakfı Yurt Yayınları: İstanbul, Turkey, 2000. [Google Scholar]
- İnciciyan, P.Ğ. 18. Asırda İstanbul; Andreasyan, H.D., Translator; İstanbul, Turkey, 1976. [Google Scholar]
- Benlisoy, Y. Rum Mezarlıkları. In Geçmişten Günümüze Beyoğlu; Anadol, K., et al., Eds.; TAÇ Vakfı: İstanbul, Turkey, 2004; Volume 2, p. 505. [Google Scholar]
- Şenol, E. Pera-Galata-Samatya; Pozitif Matbaacılık: Ankara, Turkey, 2006. [Google Scholar]
- Akın, N. 19. Yüzyılın İkinci Yarısında Galata ve Pera; Literatür Yayınları: İstanbul, Turkey, 1998. [Google Scholar]
- Kömürcüyan, E.Ç. İstanbul Tarihi: XVII. Asırda İstanbul; Pamukciyan, K., Ed.; Andreasyan, H.D., Translator; Eren Yayınları: İstanbul, Turkey, 1988. [Google Scholar]
- Hançer, E. Ermeni Kiliseleri ve Mezarlıklar. In Geçmişten Günümüze Beyoğlu; Anadol, K., et al., Eds.; TAÇ Vakfı: İstanbul, Turkey, 2004; Volume 2. [Google Scholar]
- Marmara, R. İstanbul Latin Cemaati ve Kilisesi: Bizans İmparatorluğu’ndan Günümüze; Özen, S., Translator; Kitap Yayınevi: İstanbul, Turkey, 2006. [Google Scholar]
- Kenanoğlu, M.M. Osmanlı İmparatorluğu’nda Dinlerarası İlişkiler (14–20. Yüzyıllar). Milel Ve Nihal 2009, 6, 103–164. [Google Scholar]
- Türkan, A. İstanbul Ermenilerinin Dini, Toplumsal ve Kurumsal Problemleri: Mezarlıklar Sorunu (19. YY). Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Derg. 2012, 21, 29–56. [Google Scholar]
- İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 2022 Faaliyet Raporu. Available online: https://ibb.istanbul/BBImages/Slider/Image/2022_faaliyet_raporu_v2_26-04-23.pdf (accessed on 2 July 2026).
- Kazel, E. İstanbul’da Nekrocoğrafya (Mezarlıklar): Mekânsal Planlama Yönünden Bir Değerlendirme. Ege Coğrafya Derg. 2023, 32, 273–287. [Google Scholar] [CrossRef]
- SALT Research Archives. Feriköy Protestant Cemetery on the 8th Pervititch Map. Available online: https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/118028 (accessed on 2 July 2026).
- Johnson, B. Feriköy Protestan Mezarlığı; Cingi, H., Translator; Fotokitap Fotoğraf Ürünleri: İstanbul, Turkey, 2002. [Google Scholar]
- Johnson, B.; Wittmann, R. İstanbul Feriköy Protestan Mezarlığı; Koç, C.; Abi, C.; Simavi, Z., Translators; Ofset Yapımevi: İstanbul, Turkey, 2021. [Google Scholar]
- Fındıkgil-Doğuoğlu, M.M. 19. Yüzyıl İstanbul’unda Alman Mimari Etkinliği. Ph.D. Thesis, Istanbul Technical University, Institute of Science and Technology, Department of Architecture, Architectural History Program, İstanbul, Turkey, 2002. [Google Scholar]
- Er, O. Sanat ve Mimarlık Tarihi Açısından Bomonti Semtinin Gelişimi. Master’s Thesis, Mimar Sinan Fine Arts University, Institute of Social Sciences, Department of Art History, Turkish-Islamic Arts Program, İstanbul, Turkey, 2021. [Google Scholar]






Disclaimer/Publisher’s Note: The statements, opinions and data contained in all publications are solely those of the individual author(s) and contributor(s) and not of MDPI and/or the editor(s). MDPI and/or the editor(s) disclaim responsibility for any injury to people or property resulting from any ideas, methods, instructions or products referred to in the content. |
© 2026 by the authors. Licensee MDPI, Basel, Switzerland. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).